Wiadomości

stat

Gedania świętuje 95-lecie

Chlubna historia i trzy kluby obecnie

artykuł historyczny
Historia Gedanii rozpoczęła się od sekcji piłki nożnej.
Historia Gedanii rozpoczęła się od sekcji piłki nożnej. archwium Gedania SA

W czwartek, w sali Sali Kongresowej AWFiS Gedania SA świętuje 95-lecie istnienia. Piłkarze jubileuszowy mecz rozegrali już miesiąc wcześniej. Nie ma bowiem zgodności co do dokładnej daty powstania. Jedni uznają za nią 15 sierpnia, inni, większość - 15 września. Nie podlega natomiast dyskusji wielka rola klubu nie tylko dla sportu, znaczona medalami olimpijskim, ale w okresie międzywojennym także w zakresie krzewienia polskości. Obecnie działają pod tą nazwą trzy odrębne podmioty, które szkolą w zakresie: siatkówki, piłki nożnej i wioślarstwa. Od piątku do końca roku w Muzeum Poczty Polskiej będzie można oglądać okolicznościową wystawę.



Spotkanie założycielskie Gedanii, udziałem 20-30 osób odbyło się w nieistniejącym już Domu św. Józefa przy dzisiejszej ul. Gancarskiej. Z inicjatywą mieli wyjść Jakub BawelskiEdmund Matuszak. Miało to miejsce 15 sierpnia bądź miesiąc później 1922 roku. Tę drugą datę, jako właściwą zapisano w statusie klubu w 1933 roku. Początek klubowi dała sekcja piłkarska, którą założyli zawodnicy wywodzący się z Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół". Pierwszym prezesem został Konrad Rudolf, wiceprezesem Maksymilian Ruprecht, a sekretarzem Eugeniusz Kastalski.

"Entuzjaści, czynni sportowcy piłki nożnej, chcieli stworzyć klub sportowy, który w pierwszy rzędzie dawał im: 1 Zapewnienie należytego rozwoju najpopularniejszego sportu piłkarskiego oraz 2. Programowe rozgrywanie spotkań" - tak powody powołania Gedanii widział członek jej przedwojennych władz, Edward Kubalski, cytowany przez Janusza Trupindę w książce "KS Gedania - klub gdańskich Polaków (1922-53).
PIŁKARZE ROZEGRALI JUBILEUSZOWY MECZ Z OKAZJI 95-LECIA JUŻ W SIERPNIU

OBECNIE DZIAŁAJĄCE KLUBY NAWIĄZUJĄCE DO TRADYCJI GEDANII
Gdański Klub Sportowy Gedania 1922
80-416 Gdańsk
ul. Hallera 201
adres kor.: 80-288 Gdańsk
ul. Bulońska 16/18
tel. 604 235-261,
605 230-230

Gedania Spółka Akcyjna
80-505 Gdańsk
ul. Czarny Dwór 12/3
tel.: 58 341 50 77

Gdańskie Towarzystwo Wioślarskie Gedania
80-758 Gdańsk
ul. Siennicka 7
tel. 512 495-565


JAKIE BYŁY BOLĄCZKI PRZED 80. URODZINAMI GEDANII? PRZECZYTAJ WYWIAD Z PREZESEM KLUBU Z 2001 ROKU

- Maksymilian Ruprecht wyznaczył jasno cel dla utworzonego klubu sportowego, chodziło o to, aby skoncentrować Polonię pod jego sztandarem. Początkowo działała sekcja piłkarska, w 1924 r. założono sekcję strzelecką, rok później lekkoatletyczną i następne: tenisową, bokserską, motorową i hokejową - podkreśla Trupinda, który jest kierownikiem Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku i tam właśnie od 15 września do 31 grudnia czynna będzie jubileuszowa wystawa z okazji 95-lecia Gedanii.
Mimo że Polacy stanowili mniejszość w Wolnym Mieście to Gedania już pod koniec lat 20-tych poprzedniego wieku stała się klubem o największej liczbie członków w Gdańsku. Miała blisko 400 sportowców, w tym także kobiety, a liczba członków była dwukrotnie większa.

"Pomimo wszelkich szykan ze strony nam wrogo usposobionego elementu, mrówczą pracą wybił się na czoło miejscowych organizacji.(..." wychowuje na prawych i tęgich obywateli, odciągając ich od zepsucia przez wrogie czynniki" - tak mówił o Gedanii jej prezes w latach 1931-39, Wiktor Stankowski.
Klub rósł w siłę, mimo braku środków finansowych i własnych obiektów. Dopiero na początku 1931 roku doczekał się na siedzibę przy obecnej ul. Jana z Kolna, w której mieściła się też sala gimnastyczna. Natomiast piłkarze sami dla własnych potrzeb zaadoptowali boisko przy Biskupiej Górce. W 1933 roku, właśnie, by zaoszczędzić piłkarze zrezygnowali z rywalizacji o mistrzostwo Polski, a skupili się jedynie na niemieckich rozgrywkach w Gdańsku. Doszli w nich do najwyższej ligi, choć Niemcy różnymi kruczkami regulaminowymi starali się opóźnić ten awans. W 1933 roku został mistrzem Wolnego Miasta. Mecze gromadziły ponad 2 tysiące osób.

- Dzieje Polonii w Wolnym Mieście Gdańsku to ważny temat z punktu widzenia kształtowania tożsamości współczesnych gdańszczan. 95. rocznica jest tylko pretekstem, aby przypomnieć dzieje, polskiego klubu sportowego w Gdańsku i aby przybliżyć rodziny go tworzące. Dzieje piłki nożnej w Gdańsku nie ograniczają się tylko do naszej Lechii Gdańsk - mówi Waldemar Ossowski, dyrektor Muzeum Historycznego Miasta Gdańska.
TEREN PO GEDANII W EWIDENCJI ZABYTKÓW

Wystawa w Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku, pl. Obrońców Poczty Polskiej 1/2
Muzeum Historyczne Miasta Gdańska uczci 95-lecie powstania polskiego klubu sportowego w Wolnym Mieście Gdańsku - Gedanii. Wystawę będzie można zobaczyć Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku w dniach 15 września - 31 grudnia 2017 r.

Założony w 1922 r. KS Gedania był dla Polaków z Wolnego Miasta Gdańska czymś więcej, niż tylko klubem sportowym - zrzeszał całe rodziny, których członkowie oddani byli klubowi na dobre i złe. Poprzez członkostwo w wyrażali swoje aspiracje, ambicje i okazywali patriotyzm. Wielu z nich aktywnie trenowało, niemal wszyscy kibicowali, ponieważ biało-amarantowe barwy świadczyły o obecności Polaków w Gdańsku. Gedania była najliczniejszym klubem sportowym w Gdańsku.

Poprzez zdjęcia, eksponaty, a także materiał video w Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku zostaną zaprezentowane losy kilku rodzin z Gedanii, np. Bellwonów, Flisykowskich, Jankowskich, Knoffów, Kurowskich, Majewskich, czy Małgorzewiczów. Wszystkie z nich były oddane klubowi, który rozwijał swoją działalność w wielu dyscyplinach sportowych, o czym świadczą medale, odznaki, zdjęcia czy liczne pamiątki rodzinne - najstarszą z nich jest legitymacja członkowska KS Gedania z 1929 r.


ZŁOTO MEDAL OLIMPIJSKI WRÓCIŁ DO GDAŃSKA PO 42 LATACH

W trakcie wojny wielu gedanistów zostało zamordowanych lub zesłanych do obozów koncentracyjny za sam fakt, że działali bądź startowali w barwach polskiego klubu. Po wojnie reaktywacja klubu nastąpiła już 16 maja 1945 roku. Klub dochował się sześcioro medalistów olimpijskich.

Zygmunt Chychła w 1952 roku w Helsinkach zdobył pierwszy powojenny medal dla Polski na igrzyskach. Rok wcześniej i rok później bokser był także mistrzem Europy. W 1951 roku został uznany najlepszym sportowcem naszego kraju. Karierę musiał zakończyć w wieku zaledwie 27 lat. Zachorował na gruźlicę.

Na igrzyskach olimpijskich w latch 50-tych startowali też: Leszek KudłacikZygmunt Milewski. Natomiast na kolejnego medalistę Gedania czekała do 1960 roku. Brunon Bending na igrzyskach w Rzymie zdobył brązl. Był też wicemistrzem Europy w 1965 roku, ale wówczas już był pięściarzem gdańskiej Polonii.

Piękną kartę zapisały siatkarki. Jadwiga Marko-Książek 1964 i 1968 roku z reprezentacją Polski zdobyła dwukrotnie brązowe medale olimpijskie. Wicemistrzyniami świata w 1952 roku były: Elżbieta Kurtz, Halina TomaszewskaKatarzyna Welsyng, mistrzynią Europy w 2002 roku została Izabela Bełcik, a wicemistrzostwo kontynentu w 1951 roku zdobyły: Tomaszewska, Halina OrzechowskaMaria Pogorzelska.

W ligowej rywalizacji Gedania była mistrzem Polski dwukrotnie w latach 1953-54. Wygrała też ogólnopolską rywalizację w 1951 roku, ale wówczas oficjalnych tytułów nie przyznano. Ponadto gedanistki dwukrotnie zdobyły srebro w 1952 i 1991 roku.

W latach 70- i 80-tych chlubą klubu stali się też wioślarze. W Moskwie w 1980 roku osada Małgorzata Dłużewska, Czesława Kościańska zdobyła tytuł wicemistrzyń olimpijskich. Na igrzyskach startowali ponadto jako przedstawiciele Gedanii: Krzysztof Marek, Władysław BeszterdaWiesława KiełszniaUrszula Niebrzydowska.

RZADKI WYCZYN W SIATKÓWCE. KADETKI GEDANII ZDOBYŁY 8 MEDALI W 10 LAT

Zobacz najcenniejsze trofea, który wywalczył Zygmunt Chychła.



PRZECZYTAJ WIĘCEJ O PIŁKARSKIEJ GEDANII

Po zmianach ustrojowych, gdy zaczęły padać kluby wielosekcyjne KKS Gedania, poszczególne sekcje klubu uzyskały autonomie, a następnie podzieliły się na niezależne od siebie kluby. Obecnie istnieją trzy: GTW Gedania (wioślarstwo), Gedania 1922 (piłka nożna) i Gedania SA (siatkówka).

Pierwszy przejął klubową przystań przy ul. Siennickiej. Szkoli głównie młodzież. Drugi na 25 lat otrzymał w dzierżawę boiska przy al. Hallera, powstałe w 2013 roku na terenie dawnej oczyszczalni Zaspa. Seniorska drużyna gra w IV lidze. Natomiast ostatni z nich jest na etapie poszukiwania lokalizacji do wybudowania hali. Sprzedał bowiem prawo wieczystej dzierżawy do historycznego terenu klubu, przy ul. Kościuszki. Część z tych środków deklaruje wydać na obiekt siatkarski. Na razie nie ma drużyny seniorskiej. Na bazie szkolnych klas sportowych szkoli młodzież.

ROBYG ODKUPIŁ OD GEDANII TEREN PRZY UL. KOŚCIUSZKI

Dodaj zdjęcie do artykułu

Opinie (57)

Dodaj opinię

Dodaj opinię

Odpowiedz

Klikając "wyślij", akceptujesz regulamin dodawania opinii.
zamknij

Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Opinie niezwiązane z tematem artykułu, wulgarne, obraźliwe, naruszające prawo będą usuwane.

- jeżeli uważasz, że dana opinia nie powinna się tu znaleźć, zgłoś ją do moderacji.

Relacje LIVE

zobacz wszystkie relacje »

Najczęściej czytane